BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities แปลตรงตัวว่าบัญชีแสดงปริมาณงาน เป็นเอกสารที่บอกว่างานก่อสร้างชิ้นนี้ต้องทำอะไรบ้าง แต่ละอย่างปริมาณเท่าไร ราคาต่อหน่วยเท่าไร ทั้งเจ้าของบ้านและผู้รับเหมาใช้เอกสารเดียวกันนี้คุยกัน จึงเถียงกันน้อยลงมาก
หนึ่ง ใช้เทียบราคาผู้รับเหมาหลายเจ้าบนฐานเดียวกัน เพราะทุกเจ้าใส่ราคาลงในรายการชุดเดียวกัน สอง ใช้เป็นเอกสารแนบท้ายสัญญาเพื่อกันการเถียงว่างานไหนรวมหรือไม่รวม สาม ใช้คุมงบระหว่างก่อสร้างว่าใช้ไปแล้วกี่เปอร์เซ็นต์ของแต่ละหมวด สี่ ใช้แบ่งงวดงานให้ตรงกับมูลค่างานจริง
ลำดับ · รายการงาน · จำนวน · หน่วย · ราคาวัสดุต่อหน่วย · รวมค่าวัสดุ · ค่าแรงต่อหน่วย · รวมค่าแรง · รวมทั้งสิ้น หน่วยที่ใช้บ่อยคือ ตร.ม. สำหรับงานพื้นผนัง ลบ.ม. สำหรับงานคอนกรีตและงานดิน กก. หรือ ตัน สำหรับเหล็ก เมตร สำหรับงานท่อและงานเส้น และ ชุด หรือ จุด สำหรับงานระบบ
เริ่มจากงานที่วัดง่ายที่สุดก่อนคืองานที่คิดเป็นพื้นที่ ได้แก่ พื้น ผนัง ฝ้า หลังคา แล้วค่อยไปงานปริมาตรคือคอนกรีตและงานดิน จากนั้นจึงเป็นงานเหล็กซึ่งต้องถอดจากแบบขยาย ปิดท้ายด้วยงานระบบไฟฟ้าประปาซึ่งนับเป็นจุด ทำตามลำดับนี้จะเห็นภาพงบเร็วที่สุด เพราะสามหมวดแรกมักกินงบเกินครึ่งของทั้งโครงการ
ก่อผนังอิฐมอญ 1 ตารางเมตร ใช้อิฐประมาณ 130-140 ก้อน · อิฐมวลเบาประมาณ 8-12 ก้อน · สี 1 แกลลอน (3.785 ลิตร) ทาได้ประมาณ 30-40 ตารางเมตรต่อเที่ยว · ปูนซีเมนต์ถุงมาตรฐานหนัก 50 กิโลกรัม · เหล็กเส้นมาตรฐานยาว 10 เมตรต่อเส้น · ท่อ PVC มาตรฐานยาว 4 เมตรต่อเส้น · ทราย 1 ลูกบาศก์เมตรหนักประมาณ 1,400-1,600 กิโลกรัม ตัวเลขพวกนี้ไม่ได้ใช้แทนการถอดจริง แต่ใช้จับผิดตัวเองได้ว่าถอดมาผิดหลักสิบเท่าหรือเปล่า
ลืมเผื่อเศษวัสดุ งานกระเบื้องและงานสีควรเผื่อราว 5-10% ตามความซับซ้อนของพื้นที่ · ถอดแต่ค่าวัสดุไม่ถอดค่าแรง ทำให้งบต่ำกว่าจริงเกือบเท่าตัวในงานบางหมวด · ไม่ใส่งานที่มองไม่เห็น เช่น งานเตรียมพื้นที่ นั่งร้าน ค่าขนของขึ้นชั้น ค่าน้ำค่าไฟหน้างาน และค่าทำความสะอาดส่งมอบ ซึ่งรวมกันแล้วไม่ใช่ตัวเลขเล็ก
BOQ คือรายการปริมาณงานที่ละเอียดถึงระดับหน่วย ส่วนใบเสนอราคาคือเอกสารเสนอขายที่สรุปมาจาก BOQ อีกที ในทางปฏิบัติผู้รับเหมามักทำ BOQ ก่อนเพื่อคิดต้นทุน แล้วค่อยสรุปเป็นใบเสนอราคาให้ลูกค้า งานที่มูลค่าสูงลูกค้ามักขอดู BOQ ประกอบด้วย
ใส่รายการงานแล้วกดจับคู่ราคา ระบบดึงราคาวัสดุจริงจากร้านในตลาดมาเทียบให้ ประเมินต้นทุนแม่นขึ้นโดยไม่ต้องเปิดคอม
ย่อมาจาก Bill of Quantities ภาษาไทยเรียกว่าบัญชีแสดงปริมาณงานและวัสดุ
ไม่จำเป็น โดยทั่วไปผู้ออกแบบหรือผู้รับเหมาเป็นคนทำ แต่เจ้าของบ้านควรอ่านให้เข้าใจ เพราะเป็นเอกสารที่ใช้เทียบราคาและใช้คุมงบตลอดโครงการ
ควรแนบ และควรเขียนในสัญญาด้วยว่าเอกสารแนบถือเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา เพื่อกันข้อพิพาทเรื่องขอบเขตงานว่ารายการไหนรวมหรือไม่รวมอยู่ในราคา
อิฐมอญประมาณ 130-140 ก้อนต่อตารางเมตร ส่วนอิฐมวลเบาประมาณ 8-12 ก้อนต่อตารางเมตร ขึ้นอยู่กับขนาดก้อนและความหนาของผนัง
เอกสารหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือทางภาษี ตัวเลข อัตรา และเงื่อนไขที่อ้างถึงเป็นค่าที่ใช้กันทั่วไปในตลาด ซึ่งอาจต่างจากกรณีของคุณ ก่อนใช้กับงานจริงควรตรวจสอบกับผู้ประกอบวิชาชีพหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอีกครั้ง